Op 20 juni 2008 is het ‘Forum humane tenuitvoerlegging levenslange gevangenisstraf’ opgericht (kortweg: het Forum Levenslang). Het Forum Levenslang zet zich in voor zowel het bieden van perspectief op invrijheidstelling aan levenslanggestraften als het voorkomen bij hen van detentieschade.
De deelnemers van het Forum Levenslang zijn veelal vanuit hun professie betrokken bij de levenslange gevangenisstraf of de levenslanggestraften. Zij zijn onder meer afkomstig uit de rechterlijke macht, het openbaar ministerie, de advocatuur, de medische en geestelijke verzorging of uit de wetenschapswereld.
Aanleiding voor de oprichting van dit Forum was de forse stijging van het aantal opleggingen van levenslange gevangenisstraf sinds 2000 én de wijziging van het beleid rond de tenuitvoerlegging van deze straf.
De beleidswijziging vond plaats rond 2004. Door de wijziging veranderde de levenslange straf in een straf die – wat de bewindslieden betreft – in beginsel daadwerkelijk levenslang moest duren. “Levenslang is levenslang” werd het adagium. In 2008 verbleven 33 levenslanggestraften in deze uitzichtloze situatie.
Op 1 januari 2026 is het aantal levenslanggestraften gegroeid tot 49; daarnaast zitten nog eens 16 levenslanggestraften in detentie in afwachting van de behandeling van hun hoger beroep of cassatieberoep. In totaal zitten er dus 65 levenslanggestraften in Nederland.
Tot 2004 kon een levenslange gevangenisstraf eindigen met een voorwaardelijke invrijheidstelling als dat uit oogpunt van veiligheid mogelijk was. Zo was het onder dit ‘oude’ beleid de gewoonte om na vijftien, later zelfs na tien jaar, te onderzoeken of het nodig was de straf voort te zetten. Dan werd gekeken of een detentieplan kon worden uitgestippeld om de voorbereiding op eventuele terugkeer in de samenleving mogelijk te maken.
Het levenslang is levenslang-beleid dat sinds 2004 werd gevoerd, riep vele vragen op, vragen van feitelijke, juridische, medische en levensbeschouwelijke aard. Het Forum ging daarmee aan de slag en dat werk heeft inmiddels vruchten afgeworpen. Daarbij hielp het, dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens inmiddels uitspraken heeft gedaan die steun geven aan de doelstellingen van het Forum (zie onder FAQ’s, bij ‘Het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens’)
In 2016 werd namelijk een beleidswijziging aangekondigd, die in 2017 in werking is getreden: het Besluit Adviescollege levenslanggestraften. Levenslanggestraften kunnen er sindsdien op rekenen dat na 25 jaar detentie wordt onderzocht of zij mogelijk op den duur voor gratie in aanmerking komen. Lees daarover meer in de FAQ‘s, onder ‘Het Herbeoordelingsmechanisme’.
In 2022 heeft de Minister voor Rechtsbescherming een wettelijke regeling aangekondigd die voorziet in een gerechtelijke procedure van voorwaardelijke invrijheidstelling voor levenslanggestraften. U kunt hierover lezen in onze nieuwsberichten. Met name dat van 8 juni 2022.
Behalve met nieuwsberichten houden wij onze deelnemers bovendien met onze driemaandelijkse Nieuwsbrief op de hoogte van de ontwikkelingen op het terrein van (voornamelijk de Nederlandse) levenslange gevangenisstraf.
U kunt zich als deelnemer aanmelden bij ons secretariaat: info@forumlevenslang.nl. Voor het werk dat door het Forum wordt verricht, ontvangen wij geen subsidie. Daarom vragen wij de deelnemers jaarlijks een kleine, geheel vrijwillige, financiële bijdrage.
Disclaimer. De website is niet steeds op alle onderwerpen volledig bijgewerkt. Mocht u vragen of opmerkingen over de inhoud hebben, neemt u dan svp contact met ons op! info@forumlevenslang.nl